.Αλλαγή πορείας!

Σχόλια του Θόδωρου Μαργαρίτη 

Οργανώθηκα στην Ανανεωτική Αριστερά τα χρόνια της μεταπολίτευσης. Ένα από τα βασικά στοιχεία της πολιτικής μου επιλογής ήταν ο ευρωπαϊκός προσανατολισμός του ΚΚΕ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΥ σε μία εποχή που κυριαρχούσε η ρητορική του «ΕΟΚ και ΝΑΤΟ το ίδιο συνδικάτο» από το ΠΑΣΟΚ και το ΚΚΕ.

Αντιλαμβανόμουνα την ένταξη της χώρας στην κοινή ευρωπαϊκή προοπτική όχι μόνο μέσα από τα οικονομικά μεγέθη όσο, κυρίως, από τη σκοπιά της εξέλιξης της νεωτερικότητας στην Ελλάδα. Μια διαδικασία δηλαδή η οποία θα συνέβαλε για να ξεπεραστούν τα φαινόμενα καθυστέρησης, θεσμικής υπανάπτυξης και λαϊκισμού που εύστοχα έχει περιγράψει ο Π. Κονδύλης στον πρόλογο του βιβλίου του για τα αίτια της παρακμής στην Ελλάδα.

Η χώρα κέρδισε σε οικονομική υποστήριξη, σε πακέτα ενίσχυσης για τα μεγάλα έργα, για τις αγροτικές επιδοτήσεις. Σταμάτησε το παιχνίδι με την υποτίμηση της δραχμής και διαμορφώθηκε ένα πιο σταθερό οικονομικό περιβάλλον. 

Όλα αυτά τα χρόνια οι θεσμοί της ΕΟΚ και μετά της Ε.Ε. έγιναν το «καταφύγιο» των διεκδικήσεων για περισσότερα ανθρώπινα δικαιώματα και για την προστασία του περιβάλλοντος. Οι «εικόνες» από την Ε.Ε. ήταν θετικές, τόσο για τη γενιά της μεταπολίτευσης, όσο και για τις επόμενες γενιές, καθώς ταυτιζόταν με την οικονομική αναβάθμιση, τον εκσυγχρονισμό και στη συνέχεια με την ισχύ του ευρώ.

Σήμερα τα πράγματα είναι διαφορετικά. Η παγκοσμιοποίηση και η οικονομική κρίση αλλάζουν δραματικά την όψη της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ο γερμανικός ηγεμονισμός, σε συνδυασμό με τα νεοφιλελεύθερα προτάγματα, διαμορφώνουν μια αρνητική, μη ελκυστική, εικόνα της Γηραιάς Ηπείρου.

Οι αναδυόμενες αγορές, η μεταναστευτική ροή, η κρίση του χρηματοπιστωτικού συστήματος, συγκροτούν μια δύσκολη πραγματικότητα. Η ηγεσία της Ε.Ε. για να την αντιμετωπίσει, καταφεύγει στο δόγμα της λιτότητας. Η αντιπαλότητα Βορρά-Νότου ενισχύει τις φυγόκεντρες τάσεις. Τα αποτελέσματα είναι γνωστά. Η μαζική ανεργία, η αποδιάρθρωση του κοινωνικού κράτους και η συρρίκνωση των εργασιακών δικαιωμάτων τείνουν να πάρουν καθολικά χαρακτηριστικά.

Σήμερα, δυσκολεύομαι να εξηγήσω στους νεότερους την αξία της Ευρωπαϊκής Ομοσπονδίας. Βλέπουν με καχυποψία το ευρώ. Ενισχύονται καθημερινά οι αντιλήψεις του Ευρωσκεπτικισμού είτε με δεξιό είτε με αριστερό πρόσημο.

Είναι προφανές ότι το μοντέλο της ευρωπαϊκής οικοδόμησης στηρίχτηκε μόνο στους κανόνες του νομίσματος και των αγορών. Δεν προχώρησε σε πολιτικές και κοινωνικές ολοκληρώσεις. Δεν ενίσχυσε τους κοινούς δημοκρατικούς θεσμούς. Κυριάρχησε η γραφειοκρατική ελίτ των Βρυξελλών. Ο μονεταρισμός αποτέλεσε και αποτελεί τη βασική ατμομηχανή.

Σε αυτή την εξέλιξη χρειάζεται μια μεγάλη ριζοσπαστική τομή. Οι μόνες δυνάμεις που μπορούν να την επιβάλλουν είναι οι πολιτικές δυνάμεις της Κεντροαριστεράς, της Αριστεράς και της Οικολογίας. Δυστυχώς, όμως, δεν το έχουν πετύχει. Οι σοσιαλδημοκράτες βρίσκονται σε ύπνωση, η άλλη Αριστερά -η οποία συρρικνώνεται δραματικά- επιστρέφει σε παλαιοκομμουνιστικά στερεότυπα και ο χώρος της πολιτικής οικολογίας παρουσιάζει σοβαρή άπνοια.

Η επιστροφή στο νομισματικό εθνικισμό είναι μια επικίνδυνη υπόθεση. Ας μην αγνοούμε ότι η προσπάθεια για το κοινό ευρωπαϊκό σπίτι έγινε στο έδαφος δυο αιματηρών πολεμικών αναμετρήσεων. Ας μην αγνοούμε τον σημερινό πανίσχυρο ρόλο της Κίνας, της Ινδίας, της Βραζιλίας, της Ρωσίας. Ας μην προσπερνάμε την έκρηξη της μεταναστευτικής ροής. Έχουν αλλάξει τα δεδομένα από την εποχή που ζούσαμε χωρίς ευρώ.

Επομένως, η αντιμετώπιση αυτής της αρνητικής τροχιάς στην ευρωπαϊκή πορεία είναι επείγουσα ανάγκη. Την περίοδο αυτή κυριαρχεί απόλυτα το γερμανικό σχέδιο, χωρίς ιδιαίτερες αντιστάσεις.

Είμαι κι εγώ απογοητευμένος από τη στάση της Γαλλίας και του Φρανσουά Ολάντ. Παρακολουθώ με ανησυχία την εσωτερική κρίση στο Δημοκρατικό Κόμμα της Ιταλίας. Βλέπω την αδράνεια στα κεντροαριστερά κόμματα και την ενίσχυση του Ευρωσκεπτικισμού στην παραδοσιακή Αριστερά. Για να είμαι ειλικρινής, μου φαίνονται μέχρι στιγμής πιο «μάγκες» οι Γερμανοί σοσιαλδημοκράτες που μιλούν μέσα στην ίδια τους τη χώρα για αμοιβαιοποίηση του χρέους. Με εκφράζουν οι φωνές αγωνίας του Ντανιέλ Κον Μπετίτ.

Η μόνη λύση είναι η αφύπνιση των δυνάμεων της Κεντροαριστεράς. Πάνω απ’ όλα η συνειδητοποίηση ότι η ασκούμενη πολιτική στην Ε.Ε. δεν συνιστά λύση. Η παραδοχή αυτή, είναι τελικά ένα προαπαιτούμενο για την αναζήτηση εναλλακτικών σεναρίων. Δεν είναι διέξοδος. Είναι όμως μία κρίσιμη πολιτική συνεννόηση. Ταυτόχρονα, χρειάζεται μία πιο αποφασιστική πολιτική, με κεντρικές επιλογές την υιοθέτηση του Ευρωομολόγου, την τραπεζική Ένωση, τα σχέδια ανάπτυξης και την ουσιαστική πολιτική ενοποίηση χωρίς φοβίες για απώλεια εθνικής κυριαρχίας.

Αν δεν αναζητηθούν λύσεις προς αυτές τις κατευθύνσεις, τα πράγματα μπορεί να μην έχουν επιστροφή. Ο Ευρωσκεπτικισμός θα χτυπήσει υψηλά νούμερα στις Ευρωεκλογές και ο ορατός κίνδυνος ευρύτερων κοινωνικών αναταραχών θα αποτελεί μία βόμβα στα θεμέλια της ηπείρου. Θα γυρίσουμε και πάλι στην «εποχή των άκρων». Η αφύπνιση αυτών των πολιτικών δυνάμεων είναι η μόνη ελπίδα. Δεν υπάρχει άλλη…

*Ο Θόδωρος Μαργαρίτης είναι μέλος της Εκτελεστικής Επιτροπής της Δημοκρατικής Αριστεράς.

.Αθήνα-Θεσσαλονίκη με 11 διόδια

Σχόλια Χριστίνα Ταχιάου 

 Ξεκινήσαμε με αυτοκίνητο από την Αθήνα για τη Θεσσαλονίκη και σταματήσαμε 12 φορές. Η μία ήταν για καφέ και σάντουιτς. Οι 11 ήταν για διόδια.

Είχα αρκετά χρόνια να κάνω τη διαδρομή με αυτοκίνητο και δεν είχα συνειδητοποιήσει τι ακριβώς σημαίνει να υπάρχουν 11 σταθμοί διοδίων. Κάπου στην 5η φορά άρχισα να δυσανασχετώ. Δεν ήταν, τόσο, για το κόστος. 

Ήταν το ότι έπρεπε να ξανακόψεις ταχύτητα, να ξαναπροσπαθήσεις να δεις πόσο κοστίζουν τα διόδια γιατί το αναγράφει μόνο όταν φτάνεις κοντά στο κουβούκλιο, να ξανασταματήσεις, να ξαναψάξεις για το αντίτιμο, να ξαναπεριμένεις τη σειρά σου, να ξαναπληρώσεις, να ξαναξεκινήσεις και να ξανασυμμαζέψεις κάπου το χαρτάκι. Κι ακόμα ήμασταν λίγο μετά τη μέση.

Μετά την 6η φορά, η ενόχληση ήταν έντονη. Απ’ την 7η άρχισα να θυμώνω. Η 8η, 9η, 10η, 11η ήταν σπάσιμο νεύρων. Κάθε λίγα χιλιόμετρα, η ίδια καρμπόν διαδικασία! 11 φορές να κόψεις ταχύτητα, να προσπαθήσεις να δεις πόσο κοστίζουν τα διόδια, να σταματήσεις, να ψάξεις για το αντίτιμο, να περιμένεις τη σειρά σου, να πληρώσεις, να ξεκινήσεις και να συμμαζέψεις κάπου το χαρτάκι.

Συνολικά πληρώσαμε 24 ευρώ, εάν έκανα σωστά την πρόσθεση και δεν μου ξέφυγαν κάτι ψιλά.

Ας μην ανοίξουμε τη συζήτηση κατά πόσον πρέπει ή δεν πρέπει να πληρώνουμε διόδια και τι σόι δρόμους έχουμε. Για την οικονομία της συζήτησης, ας πούμε ότι πρέπει να τα πληρώνουμε. Ας μη σταθούμε καν στο ζήτημα του κόστους, ούτε στον τρόπο παραχώρησης από το κράτος. Ούτε στους όρους. Για την οικονομία της συζήτησης και μόνον…

Ας δούμε λίγο το πρακτικό κομμάτι.

Το να σταματήσεις 11 φορές για διόδια, σε μια διαδρομή 500 χιλιομέτρων, είναι σκέτο καψώνι. Σαν να σε τιμωρούν επειδή αποφάσισες να χρησιμοποιήσεις την πολύπαθη ΠΑΘΕ. Πόσο δύσκολο είναι να παίρνεις το χαρτάκι εισόδου και να χρεώνεσαι μια και καλή στον κόμβο εξόδου, χωρίς να σταματήσεις αυτές τις 11 γελοίες, ηλίθιες, ανόητες, άσκοπες, χρονοβόρες φορές;

Στον πολιτισμένο κόσμο, πάντως, κάπως έτσι συμβαίνει.

.“Εγκλωβισμένοι” στην Ελλάδα

Σχόλια Οδυσσέας Ιωάννου ' 

alt="Οδυσσέας Ιωάννου" v:shapes="_x0000_i1025"> Είναι πιο εύκολο να κουβεντιάζεις το φευγιό σου, όταν είσαι των θετικών επιστημών. Φίλοι μηχανικοί, αρχιτέκτονες, κομπιουτεράδες και διάφορες άλλες ειδικότητες που η γλώσσα τους είναι διεθνής ή διεθνοποιημένα επιστημονική, όταν ανοίγουν τέτοιες συζητήσεις, εμείς σωπαίνουμε. Εννοώ εμείς, που όλες οι εκφάνσεις και οι τομείς της δραστηριότητάς μας εξαρτώνται αποκλειστικά από τη γλώσσα, τα ελληνικά.

 Ξέρουμε ότι αυτήν την επιλογή ή εν δυνάμει επιλογή δεν την είχαμε και δεν θα την έχουμε ποτέ. Εκτός βέβαια αν φτάσεις σε εκείνο το σημείο που θα διακυβεύεται η ύπαρξή σου -κυριολεκτικώς και ουχί θεωρητικώς- οπότε πηγαίνεις ακόμη και να καθαρίσεις όσους δρόμους της Στοκχόλμης ξέχασε να περάσει ένα χέρι ο ΓΑΠ.

Ωπ! Να άλλη μία διαχωριστική που μας χάραξε το Μνημόνιο!

Εκείνοι που θεωρητικώς θα μπορούσαν κι εκείνοι που μακριά από την Ελλάδα μοιάζουμε κινητό χωρίς φορτιστή, με δέκα ώρες ζωής. “Εγκλωβισμένοι”, να γράφουμε τα λόγια μας στα ελληνικά, τα τραγουδάκια μας στα ελληνικά, τα βιβλιαράκια μας στα ελληνικά, και τις εκπομπές στα ελληνικά, παίζοντας τραγούδια στα ελληνικά. 

Θα μου πεις, τα μισά από αυτά δεν θα μπορούσες να τα κάνεις και απέξω και να τα στέλνεις στην Ελλάδα; Εσύ τώρα μου μιλάς για εξορία κι εγώ για ζωή. Σκοπός είναι να χτίσεις ζωή όπου πας. Να μπερδευτείς με τους ανθρώπους, με τους ρυθμούς τους, το τρέξιμό τους, να συνεργαστείς μαζί τους, να φτιάξετε από κοινού πραγματάκια, να αγχωθείτε μαζί, να χαρείτε το καλό μαζί.

Δεν μπορούμε. Δεν ξέρω ούτε αν προλαβαίνουμε πια, αλλά ας μην πιάσουμε τα ακραία σενάρια, μεγαλοβδομαδιάτικα. Το ψωμί μας βγαίνει αποκλειστικά από τη γλώσσα μας. Από τη μία χαίρομαι που έχουμε ένα τόσο ισχυρό άλλοθι, από την άλλη δεν κρύβω ότι με σκοτεινιάζει οποιοσδήποτε μονόδρομος, οποιαδήποτε έλλειψη επιλογής. Ούτε είμαι φτιαγμένος για μεγάλα πράγματα. Δεν μπορώ να ακολουθήσω δηλαδή τη ζωή του Ρεμπώ και μετά τα είκοσι (ή τα σαράντα πέντε) να αρχίσω να πουλάω όπλα. Μακάρι να είχα τα άντερα για τόσο κοσμοπολιτισμό…

Άρα, όσο οι κίνδυνοι είναι ακόμη διαχειρίσιμοι, όσο βρίσκονται πέντε άνθρωποι να γίνονται συνομιλητές σου σε ό,τι σκαρώνεις, και εκείνοι που αγαπάς τελεσίδικα πια, βρίσκονται εδώ γύρω, εδώ γύρω θα είσαι κι εσύ.

Έτσι κι αλλιώς δεν ανήκεις σε εκείνες τις κατηγορίες που οι επιτυχίες τους κάνουν το μοντέρνο, ιδιότυπα πολιτικό life style, να θριαμβολογεί στα editorial του, τους επιστήμονες. Έτσι, γενικά, επιστήμονες… Σε κανένα από αυτά τα κείμενα δεν έχω διαβάσει ούτε νύξη για το τι μπορεί να κάνει η Ελλάδα με τον πολιτισμό της και με τους ζώντες καλλιτέχνες της. Με όλη αυτήν τη δευτεράντζα δηλαδή, που ο ρόλος της είναι να ψυχαγωγεί και να γελάμε ή να κλαίμε, αλλά δεν μπορεί να έχει και σοβαρό ρόλο στο στήσιμο μιας γερής σύγχρονης χώρας!

Για πολλά έχουν δίκιο, λόγω φύσης δεν είναι καθόλου εξαγώγιμα, όμως αναφέρομαι περισσότερο στην κολλημένη τους ανάγνωση του κόσμου.

Ο στοχασμός είναι ένα ροζ κορδελάκι στα μαλλιά μιας μπέμπας. Το σωματίδιο του Θεού στα εργαστήρια του Cern, δεν είναι κατ΄ ανάγκη κάτι διαφορετικό, ούτε εχθρικό. Αντιθέτως, είναι συμπληρωματικό. 

Όμως εμείς εδώ, ακόμη χωρίζουμε αυθαιρέτως τα πράγματα σε πρωτεύοντα και δευτερεύοντα, αποκόβοντάς τα, αφιλοσόφητοι απέναντι σε κάθε έννοια “συμπαντικής” ενότητας, αγνοώντας εγκληματικά τις συνέπειες που μπορεί να έχει η εξαφάνιση ακόμη κι ενός σχετικά άγνωστου τραγουδιού!

.Τα ευρωπαϊκά πολιτικά κόμματα προς τις ευρωεκλογές 2014

Η κρίση της ευρωζώνης ανέδειξε, μεταξύ άλλων, και τις συνέπειες της απουσίας μίας πραγματικής ευρωπαϊκής δημόσιας σφαίρας, η οποία θα ενσωματώνει, δίχως να αφανίζει ή να υποβαθμίζει, τους επιμέρους εθνικούς δήμους. Θα δημιουργεί, δηλαδή, τις προϋποθέσεις για τη συνάρθρωση και τη συμφιλίωση συμφερόντων όχι απλώς σε επίπεδο ηγεσιών, αλλά κυρίως σε επίπεδο πολιτών και κοινής γνώμης. Για το σκοπό αυτό, αποτελεί θετική εξέλιξη για την προώθηση της πολιτικής ενοποίησης το νέο πλαίσιο για τη λειτουργία των ευρωπαϊκών πολιτικών κομμάτων.

Η ανάπτυξη των ευρωπαϊκών πολιτικών κομμάτων αποτελεί κύριο στοιχείο της δημοκρατικής ζωής μέσα στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Σύμφωνα με τη Συνθήκη της Λισαβόνας (άρθρο 10, παρ. 4), «τα πολιτικά κόμματα, σε ευρωπαϊκό επίπεδο, συμβάλλουν στη διαμόρφωση της ευρωπαϊκής πολιτικής συνείδησης και στην έκφραση της βούλησης των πολιτών της Ένωσης».

Είχα την τιμή να μου αναθέσει το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο την εκπόνηση της έκθεσης για τα πολιτικά κόμματα. Η γνωστή και ως «έκθεση Γιαννάκου» προβλέπει την αναδιαμόρφωση της λειτουργίας των ευρωπαϊκών πολιτικών κομμάτων και των άμεσα συνδεδεμένων με αυτά πολιτικών τους ιδρυμάτων. Έχει ως σκοπό αφενός, να διευκολύνει την εσωτερική λειτουργία των ευρωπαϊκών πολιτικών κομμάτων και αφετέρου, να κινητοποιήσει το ενδιαφέρον των Ευρωπαίων πολιτών προς την κατεύθυνση της πρακτικής και άμεσης συμμετοχής των πολιτών σε αυτά.

Τελικός σκοπός μας είναι η αμεσότερη, μεγαλύτερη και περισσότερη έκφραση των πολιτών στο δημόσιο βίο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ασφαλώς, δεν πρόκειται για μία προσπάθεια υποβάθμισης των εθνικών κομμάτων, αλλά αντιθέτως για μία προσπάθεια ενσωμάτωσής τους στο ευρωπαϊκό γίγνεσθαι.

Η πολυπλοκότητα της λήψης αποφάσεων στην ΕΕ, αλλά και η επείγουσα ανάγκη αναμόρφωσης του συστήματος οικονομικής διακυβέρνησης, καθιστά αναγκαία την ενίσχυση της αντιπροσωπευτικής λειτουργίας μέσω της θεσμικής κατοχύρωσης των ευρωπαϊκών πολιτικών κομμάτων, τα οποία μπορούν να εισφέρουν αναντικατάστατη κοινωνική νομιμοποίηση και δυνατότητες συμμετοχής στους πολίτες της ΕΕ.

Ο σχετικός Κανονισμός αποδίδει νομικό status σύμφωνα με το ευρωπαϊκό δίκαιο σε ευρωπαϊκά πολιτικά κόμματα, που αναγνωρίζονται και από τις εθνικές έννομες τάξεις, υπό την προϋπόθεση ότι εκπροσωπούνται στο ένα τέταρτο των κρατών μελών από βουλευτές του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου ή από βουλευτές των εθνικών Κοινοβουλίων ή των περιφερειακών Κοινοβουλίων ή περιφερειακών συνελεύσεων, εφόσον αυτές έχουν νομοθετικές αρμοδιότητες.

 Εναλλακτικά, ένα ευρωπαϊκό κόμμα πρέπει να έχει λάβει τουλάχιστον στο ένα τέταρτο των κρατών-μελών στα οποία εκπροσωπείται τουλάχιστον τρία τοις εκατό (3%) των ψήφων σε καθένα από τα εν λόγω κράτη μέλη στις τελευταίες εκλογές του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.

Ακόμη, σημαντική είναι η μέριμνα για τη διαφάνεια της χρηματοδότησης των κομμάτων με τη δημοσιοποίηση κάθε δωρεάς που υπερβαίνει τα 1.000 ευρώ, καθώς και η δέσμευση για τη χρήση της χρηματοδότησης από πόρους της ΕΕ αποκλειστικά για ζητήματα ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος, και όχι για εθνικού ενδιαφέροντος καμπάνιες.

Εισερχόμεθα σε ένα προεκλογικό έτος, καθώς τον Μάιο 2014 θα διεξαχθούν οι εκλογές για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Δυστυχώς, σε όλη την Ευρώπη κερδίζει έδαφος ο ευρω-σκεπτικισμός και, ακόμη χειρότερα, οι ακραίες ιδεολογίες με αντι-συστημικές, αντι-ευρωπαϊκές, μισαλλόδοξες και τελικά αντι-δημοκρατικές απόψεις. 

Πρέπει, λοιπόν, όσοι πιστεύουμε ακράδαντα στο ισχυρό κεκτημένο πολιτικής συνεργασίας και ειρήνης που κτίσαμε όλες τις προηγούμενες δεκαετίες στην Ευρώπη, να σταθούμε σε ευρωπαϊκό επίπεδο υπέρμαχοι των αξιών και των ιδανικών της δημοκρατίας. Σε μία συγκυρία κρίσης δεν πρέπει να επιτρέψουμε σε ακραίες φωνές να καταλάβουν έδρες στο αντιπροσωπευτικό όργανο των Ευρωπαίων πολιτών, γιατί αυτό θα οδηγήσει σε μία πολιτική οπισθοδρόμηση. Αυτό παρατηρούμε σε όσα εθνικά κοινοβούλια έχουν αναδειχθεί τέτοιες δυνάμεις.

Το νέο νομικό πλαίσιο αποδίδει μεγάλη βαρύτητα στη δέσμευση των κομμάτων στις δημοκρατικές αρχές. Τα κόμματα και τα πολιτικά τους ιδρύματα που εγγράφονται στο Registry του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου πληρούν όλα τα κριτήρια και τις προϋποθέσεις εγγραφής τους. 

Οι επικείμενες ευρω-εκλογές το 2014 προσφέρουν μία άριστη δυνατότητα στους Ευρωπαίους πολίτες να εκφράσουν τη γνώμη τους και τις ανησυχίες τους, τις προτάσεις και τις λύσεις για μία Ευρώπη με ακόμη ισχυρότερη πολιτική συνεργασία, αυξημένη αντιπροσωπευτικότητα, διαφάνεια και λογοδοσία στη λήψη αποφάσεων, καθώς και αποτελεσματικότερες πολιτικές που εξυπηρετούν τα κοινά μας συμφέροντα και δίνουν προτεραιότητα στην ευημερία των ασθενέστερων κρατών και των πλέον ευπαθών ομάδων των λαών της Ευρώπης. 

Για όλους αυτούς τους σκοπούς, τα ευρωπαϊκά πολιτικά κόμματα μπορούν να διαδραματίσουν έναν αναντικατάστατο και εξαιρετικά χρήσιμο πολιτικό ρόλο.